Losmaakbaar bouwen 2.0: van visie naar detail

De eerste stap is gezet: we onderzochten wat losmaakbaar bouwen is en waarom het belangrijk is. Maar hoe maak je dat concreet in de dagelijkse praktijk? Binnen Aan de Stegge Twello werken Bart van Veldhuizen en Ruben Verweij – twee jonge professionals uit ons modelleringsteam – aan een bijzonder project: het ontwikkelen van losmaakbare varianten op onze standaarddetails. “Het voelt alsof we pionieren,” zegt Bart. “Losmaakbaar bouwen is nog vrij nieuw binnen ons bedrijf, en wij mogen als eersten onderzoeken hoe we dat in onze standaarddetails kunnen verwerken. Dat maakt het uitdagend, maar ook ontzettend leuk. We kunnen er onze eigen draai aan geven.”

Waarom standaarddetails losmaakbaar maken?

Voor Bart en Ruben draait het om toekomstgericht bouwen. Bart legt uit: “Losmaakbaarheid is nu misschien nog geen harde eis, maar wij willen alvast kennis opbouwen zodat we er straks klaar voor zijn. De gebouwen die wij nu neerzetten, moeten over 20 of 30 jaar flexibel genoeg zijn om materialen opnieuw te gebruiken.”

Ruben vult aan: “Ik vind het fascinerend dat je een gebouw straks gewoon kunt verplaatsen. Dat je het op één plek demonteert en ergens anders weer opbouwt. Dat idee van hergebruik en flexibiliteit maakt dit werk heel inspirerend.”

Losmaakbaarheid is nu nog geen eis, maar het kan straks net zo standaard worden als het berekenen van CO₂-uitstoot of MPG. Als we ons daar nu alvast in verdiepen, lopen we straks voorop.
Ruben Verweij, modelleur bij Aan de Stegge Twello

Van detailtekening naar Excel

Toen de twee begonnen, leek het nog eenvoudig: een detailboek maken en op een aantal plekken wat verbindingen aanpassen. “Eerlijk gezegd dachten we: we halen wat beton weg, zetten er een paar bouten voor in de plaats en klaar,” vertelt Ruben lachend. “Maar dat bleek toch ingewikkelder.”

Het afgelopen jaar stond vooral in het teken van meten en onderbouwen. Hiervoor maakten Bart en Ruben gebruik van de door kennispartner Alba Concepts ontwikkelde rekenmethode om de losmaakbaarheid van onze standaarddetails objectief te berekenen. Bart: “We wilden weten: waar staan we nu, en waar zitten de grootste verbeterpunten? Daarmee kunnen we gericht optimaliseren in plaats van alleen op gevoel.”

De praktijk: kleine ingrepen, groot effect

Het aanpassen van standaarddetails gaat niet altijd om nieuwe materialen, maar vaak om slimmere keuzes in verbindingen en toegankelijkheid. Bart geeft een voorbeeld: “Normaal zetten we stalen kolommen op de fundatiebalk en storten daar een betonvloer omheen. Dan krijg je die kolom er nooit meer uit. Maar als je hem bovenop de vloer zet, blijven de constructieonderdelen hetzelfde, alleen kun je hem later wel demonteren. Zo’n simpele aanpassing kan veel verschil maken.”

Volgens Ruben gaat het niet alleen om verbindingen, maar ook om toegankelijkheid: “Een detail kan technisch losmaakbaar zijn, maar als je er niet bij kunt zonder eerst iets anders te slopen, dan schiet je er niks mee op. Dat maakt het soms een puzzel: hoe maken we het demontabel zonder concessies te doen aan brandveiligheid, geluidseisen of isolatiewaarde?”

Samen leren en ontwikkelen

De jonge projectgroep staat er niet alleen voor. Regelmatig worden collega’s met veel ervaring, bijvoorbeeld technisch projectleiders en uitvoerders, aangehaakt. “Wij kunnen wel mooie dingen bedenken,” zegt Bart, “maar iemand die al dertig jaar bouwt, ziet meteen of het in de praktijk haalbaar is. Dat sparren maakt onze plannen sterker.”

Ook digitalisering gaat op termijn een grotere rol spelen. Ruben: “Nu doen we veel analyses in Excel, maar straks willen we losmaakbaarheid ook echt integreren in BIM-modellen en BCI-berekeningen. Dan kunnen we per gebouw inzichtelijk maken wat de effecten zijn op materiaalgebruik, kosten en restwaarde.”

Van detailboek naar menukaart

Het uiteindelijke doel is niet één vast ‘losmaakbaar detailboek’, maar een flexibele aanpak. Bart: “We werken toe naar een menukaart: een overzicht van optimalisaties die je als opdrachtgever kunt kiezen. Misschien wil je niet 100% losmaakbaar bouwen, maar wel bepaalde onderdelen, zoals vloeren of binnenwanden. Dan kunnen we laten zien wat dat betekent voor de kosten, de uitvoering en de restwaarde.”

De energie van innoveren

Voor beide modelleurs is het project meer dan alleen technische details. Het gaat om een nieuwe manier van denken in de bouw. Ruben: “Losmaakbaarheid is nu nog geen eis, maar het kan straks net zo standaard worden als het berekenen van CO₂-uitstoot of MPG. Als we ons daar nu alvast in verdiepen, lopen we straks voorop.”

Bart besluit: “We merken hoe groot de noodzaak is om hiermee aan de slag te gaan. Dat maakt het spannend, maar ook waardevol. Uiteindelijk willen we laten zien dat losmaakbaar bouwen niet alleen kan, maar ook gewoon slim en haalbaar is.”